Voorkeursbeleid

> Wat is voorkeursbeleid?
> Voorkeursbeleid en de wet
> Voor welke groepen mag voorkeursbeleid worden toegepast?
> Wettelijke criteria voor voorkeursbeleid
> Uw eigen beleid toetsen

Wat is voorkeursbeleid?
Hoe kunt u als werkgever een divers personeelsbestand realiseren binnen de grenzen van de gelijkebehandelingswetgeving? In de gelijkebehandelingswetgeving wordt de volgende mogelijkheid geboden:

“Het in deze wet neergelegde verbod van onderscheid geldt niet, indien het onderscheid een specifieke maatregel betreft die tot doel heeft vrouwen of personen behorende tot een bepaalde etnische of culturele minderheidsgroep een bevoorrechte positie toe te kennen ten einde feitelijke nadelen verband houdende met de gronden ras of geslacht op te heffen of te verminderen en het onderscheid in een redelijke verhouding staat tot dat doel.”

Dit betekent dat het kan zijn toegestaan om specifiek vrouwen en personen uit een bepaalde etnische groep te werven. Dit wordt ook wel voorkeursbeleid genoemd. Door middel van voorkeursbeleid kunt u specifieke groepen werven die in uw organisatie zijn ondervertegenwoordigd.

Er zijn verschillende vormen van voorkeursbeleid. De lichtste vorm houdt in dat bij ‘gelijke geschiktheid’ van kandidaten de voorkeur uitgaat naar de persoon uit de achterstandsgroep. De zwaarste vorm van voorkeursbeleid is quotering. Bij quotering worden banen of opleidingsplaatsen gereserveerd voor personen uit achterstandsgroepen.

Voorkeursbeleid is mogelijk op verschillende momenten in het arbeidsproces, zoals bij:

  • werving & selectie
  • arbeidsvoorwaarden
  • scholing
  • promotie

Naar boven

Voorkeursbeleid en de wet
In de gelijkebehandelingswetgeving is een aantal bepalingen opgenomen die voorkeursbeleid mogelijk maken. Dit betekent wel dat het instrument gebonden is aan strikte criteria. Het in de wet vastgelegde doel is dat de structurele achterstand van bepaalde groepen wordt opgeheven dan wel verminderd. Daarom is voorkeursbeleid uitsluitend toegestaan voor:

  • vrouwen
  • (bepaalde) etnische groepen
  • gehandicapten en chronisch zieken

Voorkeursbeleid is per definitie een tijdelijke maatregel. Zodra de achterstand is verminderd dan wel opgeheven, moet deze worden beëindigd.

Quotering in arbeidssituaties is in principe niet toegestaan, maar kan in zeer uitzonderlijke gevallen gerechtvaardigd zijn. Dergelijke gevallen hebben zich bij het College voor de Rechten van de Mens echter nog niet voorgedaan. Quotering gerelateerd aan onderwijs (traineeship, stage) kan onder bijzondere omstandigheden wel zijn toegestaan. Zo krijgen mensen die behoren tot een achterstandsgroep gelijke kansen.

Als u wilt nagaan of uw voorkeursbeleid of quoteringsbeleid voldoet aan de wettelijke eisen kunt u het College om een oordeel eigen handelen vragen.

Naar boven

Voor welke groepen mag voorkeursbeleid worden toegepast?

Voorkeursbeleid is niet voor alle groepen toegestaan, het is uitsluitend toegestaan voor:

  • vrouwen
  • etnische groepen
  • gehandicapten en chronisch zieken

Om voorkeursbeleid te kunnen voeren gelden er specifieke wettelijke voorwaarden. De belangrijkste is dat er een aantoonbare structurele achterstand van één van deze groepen is. Het is niet toegestaan om voorkeursbeleid te voeren voor bijvoorbeeld mannen, homoseksuelen of moslims. Voor deze groepen wordt er in de gelijkebehandelingswetgeving geen uitzondering gemaakt.

Voorkeursbeleid voor mannen, homoseksuelen en moslims is óók niet toegestaan als zij (tijdelijk) zijn ondervertegenwoordigd in uw organisatie. Voor leeftijdsgroepen (jongeren en ouderen) geldt een uitzondering als het voorkeursbeleid onderdeel is van een ‘doelgroepenbeleid’. Dit moet wel formeel bij wet zijn vastgesteld.

Een voorbeeld van goed voorkeursbeleid is oordeel 2012-195. In deze zaak oordeelt het College dat de Technische Universiteit (TU) Delft tien hoge(re) wetenschappelijke functies alleen voor vrouwen mag openstellen. De TU Delft wil meer vrouwelijke universitaire(hoofd)docenten en hoogleraren binnenhalen en daarom een voorkeursbeleid voor vrouwen voeren. Lees meer over deze zaak

U kunt wel andere middelen inzetten voor een grotere instroom van groepen waarvoor geen voorkeursbeleid mag voeren. U kunt bijvoorbeeld:

  • via specifieke wervingskanalen naar kandidaten uit deze groepen zoeken. Bijvoorbeeld in bladen die door deze groepen worden gelezen.  
  • neutrale eisen formuleren, waaraan kandidaten uit de gewenste groepen waarschijnlijk eerder voldoen dan kandidaten uit andere groepen. Bijvoorbeeld als u kandidaten uit (bepaalde) etnische groepen wilt aantrekken kunt u een neutrale functie-eis stellen als beheersing van het Arabisch en kennis van de Arabische cultuur. Zo’n eis moet dan wel objectief gerechtvaardigd zijn.

Naar boven

Wettelijke criteria voor voorkeursbehandeling
Voorkeursbeleid is een uitzondering op het wettelijk beginsel van gelijke behandeling. Daarom stelt de wet hier vier strikte eisen aan:

1) achterstandsvereiste: de achterstand moet worden aangetoond. Deze is gerelateerd aan het beschikbare arbeidsaanbod, die onderwerp is van voorkeursbeleid, onder de beroepsbevolking uit de regio.
2) zorgvuldigheidsvereiste: een zorgvuldige en objectieve beoordeling van álle sollicitanten. Kandidaten voor een vacature moeten aan de hand van vooraf vastgestelde en nauwkeurig omschreven criteria beoordeeld worden. Geen enkele kandidaat mag dus bij voorbaat worden uitgesloten. Een kandidaat kan alleen voorrang krijgen bij ‘gelijke’ geschiktheid en niet bij ‘voldoende’ geschiktheid.
3) evenredigheidsvereiste oftewel proportionaliteitsvereiste: de voorkeursmaatregel moet in redelijke verhouding staan tot het doel. Dat wil zeggen dat de voorkeursmaatregel moet kunnen worden gerechtvaardigd door de mate van achterstand.
4) kenbaarheidsvereiste: de verplichting om bij de werving- en selectieprocedure kenbaar te maken dat u een voorkeursbeleid voert. U bent verplicht dit in de vacaturetekst te vermelden en uit te leggen.

Naar boven

Uw eigen beleid toetsen
Als u wilt nagaan of uw voorkeursbeleid voldoet aan de wettelijke eisen kunt u het College voor de Rechten van de Mens om een oordeel eigen handelen vragen. Het College toetst dan of uw beleid aan de strenge wettelijke vereisten voor voorkeursbeleid voldoet.

Naar boven

Vragen?

Bel voor vragen op werkdagen van 10.00-16.00 uur naar
030 - 888 3 888